ಮೆದುಳಿನ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನ ಅಪಾಯ ವೃದ್ಧರಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಏಕೆ? ಗೋಲ್ಡನ್ ಅವರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹೇಗೆ?

ಮೆದುಳಿನ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಸೆರೆಬ್ರೊವಾಸ್ಕುಲರ್ ಅಪಘಾತ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ವೃದ್ಧರನ್ನು (elderly population) ಕಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮೆದುಳಿನ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ನಿಂತಾಗ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೆದುಳಿನ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಾಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಮಾತು, ಚಲನೆ ಅಥವಾ ನೆನಪಿನಂತಹ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳ ಭಾಗಶಃ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಮೆದುಳಿನ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಕೂಡ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ವೃದ್ಧರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 60 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು, ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾರೀರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ವೃದ್ಧರು ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಯೋಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚೇತರಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯದ ನಡುವೆ, ಅಥವಾ ಜೀವ ಮತ್ತು ಮರಣದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು.

ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ಏಕೆ?

ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪಧಮನಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು: ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ, ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಗೋಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು, ಇದು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಇಷ್ಕೆಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗೆ (ರಕ್ತನಾಳದ ಅಡಚಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ) ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ: ವೃದ್ಧರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಒಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಮಧುಮೇಹವು ಮೆದುಳಿಗೆ ರಕ್ತವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಣ್ಣ ನಾಳಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹೃದಯದ ಲಯದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು: ಏಟ್ರಿಯಲ್ ಫೈಬ್ರಿಲೇಷನ್ (Atrial fibrillation), ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅನಿಯಮಿತ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ಹೃದಯದ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಈ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ರಕ್ತವು ಮೆದುಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಇಷ್ಕೆಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಕಡಿಮೆ ಶಾರೀರಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ: ಮೆದುಳು ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಅಡಚಣೆಯೂ ಸಹ ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಆಹಾರ: ಅನೇಕ ವೃದ್ಧರು ಕಡಿಮೆ ಸಕ್ರಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೈಹಿಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯು ಬೊಜ್ಜು, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನ ಸೇವನೆ: ವರ್ಷಗಳ ಧೂಮಪಾನ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಮದ್ಯಪಾನವು ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ವಿಧಗಳು
ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ:

ಇಷ್ಕೆಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ (Ischemic Stroke) – (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು): ಮೆದುಳಿಗೆ ರಕ್ತವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ರಕ್ತನಾಳವು ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆ (thrombosis) ಅಥವಾ ದೇಹದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಬಂದ ಕಣದಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆಯಾದ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಮೆದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ವಂಚಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಮರಾಜಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ (Hemorrhagic Stroke) – (ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು): ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ರಕ್ತನಾಳವು ಒಡೆದಾಗ, ಮೆದುಳಿನೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಲೂ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾದಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋರಿಕೆಯಾದ ರಕ್ತವು ತಲೆಬುರುಡೆಯೊಳಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮೆದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಇಷ್ಕೆಮಿಕ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ (TIA) ಅಥವಾ ಮಿನಿ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ (Mini Stroke) ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. TIA ಅದೇ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಶಾಶ್ವತ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಿಂದ ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಬರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳು
ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳು ಇವು:

ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (Hypertension): ಏಕೈಕ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕಾರಣ. ನಿರಂತರವಾದ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡವು ಸಣ್ಣ ಮೆದುಳಿನ ನಾಳಗಳನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಪಧಮನಿಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿ, ಅಡಚಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಅಥೆರೋಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್ (Atherosclerosis): ಅಪಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಶೇಖರಣೆಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಿರಿದಾಗಿಸಿ, ರಕ್ತದ ಹರಿವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಧುಮೇಹ (Diabetes): ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಕ್ಕರೆ ಮಟ್ಟಗಳು ಸಣ್ಣ ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಡಚಣೆ ಅಥವಾ ಛಿದ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಹೃದಯ ರೋಗಗಳು: ಪರಿಧಮನಿ ಕಾಯಿಲೆ, ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯ, ಅಥವಾ ಆರ್ಹೆತ್ಮಿಯಾಗಳು (ಅನಿಯಮಿತ ಹೃದಯ ಬಡಿತ) ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವು ಮೆದುಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು.

ಬೊಜ್ಜು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ: ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೂಕವು ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಅಸಮತೋಲನದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಧೂಮಪಾನ: ನಿಕೋಟಿನ್ ರಕ್ತವನ್ನು ದಪ್ಪವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಪಧಮನಿಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೈ ದೌರ್ಬಲ್ಯ (Arm Weakness): ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ ಒಂದು ತೋಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಾರಬಹುದು.

ಮಾತಿನ ತೊಂದರೆ (Speech Difficulty): ಮಾತು ತೊದಲುತ್ತಿದ್ದರೆ, ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಇದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ.

ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಗೋಲ್ಡನ್ ಅವರ್ (Golden Hour)

ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಸಮಯವು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷದ ವಿಳಂಬವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೆದುಳಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ 1 ರಿಂದ 2 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ತಕ್ಷಣದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ: ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಎಂದು ಶಂಕಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯ: CT ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಅಥವಾ MRI ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಇಷ್ಕೆಮಿಕ್ ಆಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಹೆಮರಾಜಿಕ್ ಆಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನವೂ ಸೇರಿರಬಹುದು.

ಪೋಷಕ ಆರೈಕೆ: ಆರಂಭಿಕ ತುರ್ತು ಹಂತದ ನಂತರ, ಆರೈಕೆಯು ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಗಳಂತಹ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಪುನರ್ವಸತಿ (Rehabilitation): ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನ ನಂತರದ ಪುನರ್ವಸತಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸೆ (Physical therapy), ಮಾತಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (speech therapy), ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (occupational therapy) ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವೃದ್ಧರಿಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ತಂತ್ರಗಳು

ವಯಸ್ಸಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದರೂ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಅಪಾಯವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಆರೋಗ್ಯಕರ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ: ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ: ಸರಿಯಾದ ಆಹಾರ, ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು ಮಧುಮೇಹ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಡುತ್ತವೆ.

ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿರಿ: ವಾಕಿಂಗ್, ಯೋಗ ಅಥವಾ ಈಜು ಮುಂತಾದ ಮಧ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಮೆದುಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಅಳವಡಿಸಿ: ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಒಮೆಗಾ-3 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಧೂಮಪಾನ ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿ: ವಯಸ್ಸಾದ ನಂತರ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದಲೂ ಅಪಾಯ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ: ಕಾಶಿಬುಗ್ಗ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಕಾಲ್ತುಳಿತ; 9 ಭಕ್ತರು ದುರ್ಮರಣ